Pioniers
Lang voordat biobased bouwen een actueel thema werd, onderzocht een groep architecten, ontwerpers en onderzoekers in Eindhoven hoe gebouwen gezonder konden worden voor mens en milieu. Zij verbonden architectuur met natuurlijke materialen, een gezond binnenklimaat, ecologische verantwoordelijkheid en menselijke maat. Professor Peter Schmid speelde hierin een centrale rol. Zijn onderwijs en onderzoek vormden een voedingsbodem voor VIBA, opgericht in 1976.
De basis van kennis, inspiratie en praktijk ligt ook bij De Kleine Aarde, De 12 Ambachten, later Stichting Mens & Architectuur, programma’s van TU Delft en Wageningen Universiteit en Voorbeeldprojecten Duurzaam Bouwen. Historische tekeningen, publicaties en gerealiseerde projecten tonen een rijk erfgoed waarvan veel ideeën vandaag opnieuw actueel zijn.
Sinds haar afstuderen in Nederland in 1990 is Barbara Wojtkowska met deze traditie verbonden. Samen met Mieke Weterings en en andere vakvrienden uit dit netwerk brengt zij de verspreide kennis en materialen opnieuw samen. Ervaren architecten, Building Biology Consultants en de voorhoede van bio-based bouwmaterialen werken mee aan de tentoonstelling.
De spiraal
Dit netwerk ontstond meer dan vijftig jaar geleden rond de Vereniging Integrale Bio-logische Architectuur (VIBA) en de leerstoel van professor Peter Schmid aan de TU Eindhoven. De basis van kennis, inspiratie en praktijk ligt ook bij De Kleine Aarde, De 12 Ambachten, later Stichting Mens & Architectuur, programma’s van TU Delft en Wageningen Universiteit en Voorbeeldprojecten Duurzaam Bouwen.
Binnen VIBA ontstond begin jaren negentig de Werkgroep Harmonicale Ellips. Deze onderzoekt de relatie tussen harmonie, verhoudingen, natuur, intuïtie en ruimtelijke beleving. Voor Peter Schmid was harmonie een wezenlijk onderdeel van bio-logische architectuur.
De spiraalvorm van de tentoonstelling verwijst naar deze traditie. Zij vormt een open route langs tekeningen, publicaties, projecten en materiaalmonsters, met plekken voor ontmoeting, presentatie en praktisch werk. Zo komen vorm, kennis en materie samen. Ervaren architecten, Building Biology Consultants, opgeleid bij het Internationaal Instituut voor Bouwbiologie en Duurzaamheid (IBN), en de voorhoede van bio-based bouwmaterialen werken aan de tentoonstelling mee.
Natuur bouwt
De natuur levert bijna alles wat nodig is om te bouwen: aarde, hout, stro, plantenvezels, kalk en zelfs reststromen die opnieuw grondstof kunnen worden. De architecten en onderzoekers rond professor Peter Schmid experimenteerden met materialen die de reguliere bouw uit het oog had verloren. Zij bouwden met leem en stro, onderzochten agrarische reststromen en zochten naar toepassingen voor snelgroeiende planten zoals miscanthus, zelfs in India. Wat toen experimenteel leek, keert nu terug als biobased bouwen. Er waren bijna vijftig jaar nodig voordat deze ideeën breed begonnen te groeien. Vandaag zijn ze geen randverschijnsel meer, maar het begin van een nieuwe bouwcultuur. Met materiaalmonsters, demonstraties en kleine workshops maakt de tentoonstelling deze kennis tastbaar en geeft zij haar door aan een nieuwe generatie.
