De Tegenstrijdigheid
Afgedankt sanitair keramiek draagt de ingebedde energie van een bakproces op hoge temperatuur met zich mee, maar verlaat het gebouw uiteindelijk als gebroken granulaat. Om het materiaal in plaats daarvan terug te brengen als oppervlak, moeten twee uitdagingen worden aangepakt die zelden samen worden beschouwd. De eerste is materiaaltechnisch: hoe kan gebakken sanitair keramiek worden omgevormd tot een gietbare keramische massa? De tweede is perceptueel: zelfs als het materiaal technisch goed presteert, zullen mensen het accepteren wanneer zijn eerdere leven wordt onthuld?
Materiaaltechniek
Porcelain in Presence brengt het materiaal terug in de architectuur als een slibgegoten oppervlak waarvan de gerecyclede oorsprong zichtbaar wordt gemaakt in plaats van verborgen. Om het aandeel gerecycled materiaal zo hoog mogelijk te maken en tegelijkertijd de gietbaarheid te behouden, werd het materiaal ontwikkeld aan de hand van drie onderling samenhangende principes: deeltjespakking, dispersie en cohesie.
Dit leidde tot twee haalbare samenstellingen: 20% gerecycled materiaal bood een energie-efficiënte route met beperkte verwerking, terwijl 50% gerecycled materiaal het hergebruik van afval maximaliseerde en tegelijkertijd een robuust en reproduceerbaar gietproces mogelijk maakte. Door slibgieten kan het materiaal vervolgens verder gaan dan vlakke tegels en worden gevormd tot dubbelgekromde reliëfs, holle doorsneden, ondersnijdingen en in elkaar grijpende architectonische modules. Zo ontwikkelt het gerecyclede materiaal zich tot een gearticuleerd architectonisch component in plaats van slechts een vlakke tegel.
Perceptie en Acceptatie
De barrière voor hoogwaardig hergebruik bleek zowel perceptueel als technisch. In een 3 × 3 factorieel onderzoek werden negen tegels met drie geometrieën en drie percentages gerecycled materiaal vóór en na bekendmaking van hun herkomst beoordeeld. Vervolgens verschoof het onderzoek van lage naar hoge intimiteit: van architectonische oppervlakken naar voedselcontact met keramische bekers, waarbij hygiëne, dagelijks gebruik en sociale acceptatie werden onderzocht.
Herkomst beïnvloedde het oordeel sterker dan geometrie of gerecycled gehalte. Architectonische toepassingen werden breed geaccepteerd en 92% zou de gerecyclede beker mee naar huis nemen, tegenover 33% acceptatie voor een keukenwerkblad; slechts 58% zou een gast over de herkomst vertellen. Ook voorspelde gemeten ruwheid de waargenomen ruwheid niet.
Of afval als vervuild of authentiek wordt ervaren, ligt niet in het materiaal zelf. De grootste barrière is niet het gebruik ervan, maar de omgang met zijn verleden.
