Tussen binnen en buiten: ruimte voor verandering
Met deze grote vraag daagt de installatie Mass, Space, and Biomateriality de huidige bouwwereld uit. Stap binnen in de installatie Mass, Space, and Biomateriality en je staat midden in een fysieke plek van transitie. Deze monumentale doorgang, ontworpen door Maartje Dros en Eric Klarenbeek van de ontwerpstudio .unusual opent het gesprek om verandering te ervaren in plaats van er slechts naar te wijzen.
Het werk is geïnspireerd op het werk en gedachtengoed van de benedictijner monnik en architect Dom Hans van der Laan (1904-1991). Als grondlegger van de Bossche School ontwierp hij een doorgang of entree heel bewust als een rituele sluis. Voor hem had architectuur ten diepste tot doel om de onmetelijke, chaotische natuur bewoonbaar en begrijpelijk te maken voor de mens. De entree is de plek waar die scheiding wordt voltrokken. Een plek waar je niet alleen ruimtelijk een andere sfeer betreedt, maar waar je ook in je geest de stap maakt van de buitenwereld naar de verstilling van het binnen: de geestelijke ruimte die plek biedt voor bezinning.
Een levend bouwwerk van zeewier, schimmels en bacteriën
De zintuiglijke ervaring die de installatie Mass, Space, and Biomateriality oproept, vertrekt vanuit de visie dat we gebouwen niet langer moeten maken van fossiele materialen, maar ze moeten laten groeien door het leven te laten meedoen. Dit past binnen de ‘afbreekeconomie’, waarin lokale reststromen uit de zee na gebruik weer als grondstof terugkeren naar de natuur. Nadat .unusual vorig jaar samen met Heijmans experimenteerde met een gevel van schimmels (Growing Façade), presenteren ze nu een stap verder.
De installatie is volledig opgebouwd uit innovatieve, 3D-geprinte panelen. Hiervoor kweekte het ontwerpersduo micro-organismen en bacteriën die samen met algen en zeewier een ijzersterk, bioplastisch constructiemateriaal vormen. De 3D-printtechniek geeft de panelen een diep reliëf waarin de ruwe algenvezels bewust zichtbaar zijn. Deze tactiliteit versterkt de zintuiglijke impact. In plaats van chemische pigmenten beschermt een 100% biobased lak het oppervlak. Door algenextracten te mengen met traditionele lijnolie ontstaat een ademende toplaag die subtiel reageert op daglicht en het weer, met een prachtige, natuurlijk veranderende patina als resultaat.
Als het plastische getal gaat ademen: menselijk geluk
De installatie slaat een brug naar tradities waarin het menselijk welzijn en de natuurlijke maat leidend waren - waarden die we in de moderne, snelle bouwwereld gaandeweg zijn kwijtgeraakt. Het werk linkt direct aan het gedachtegoed van Van der Laan, die een huis omschreef als een kunstmatige toevoeging die de mens helpt te overleven in de natuur en de geest laat opbloeien. Exact die harmoniserende functie brengt .unusual terug naar de kern. Waar Van der Laan zocht naar de perfecte balans tussen massa en ruimte via zijn ‘plastische getal’, verbinden Klarenbeek en Dros die wiskundige verhoudingen nu aan de textuur van levende materialen.
Voor Heijmans is dit project een fusie tussen historische ontwerpwetten en biologische materialen. Het sluit aan op de visie rondom ‘het gelukmakend gebouw’. Heijmans pleit hiermee voor een omslag: minder sturen op vierkante meters en financiële KPI's, en veel meer op ‘zachte indicatoren’ zoals sfeer, beleving en het psychologische welzijn van de gebruiker. Door de rigide maatsystemen van Van der Laan te vullen met organische materialen, onderzoekt Heijmans hoe de fysieke randvoorwaarden voor menselijk geluk met natuur verweven kunnen worden.
