Een huishouden op wielen
Ruim vijftien jaar geleden is de wet van kraken en leegstand ingevoerd: kraken werd verboden en leegstand zou gereguleerd worden. Dat de controle tekortschiet, blijkt nu bijna 3 procent van alle verblijfsobjecten in Nederland leeg staat, een percentage dat in veel steden hoger ligt.
Uit eigen ervaring heb ik ondervonden hoeveel tijd en energie er gaat zitten in het bewoonbaar maken van een pand dat langdurig leeg heeft gestaan. Een investering die bij verhuizing of ontruiming vaak verloren gaat. Destijds vermeden we dit door caravans te parkeren in de hal waar we woonden. Maar omdat een caravan slecht door de gemiddelde voordeur past, onderzocht ik andere manieren om je makkelijker te vestigen in leegstaande panden.
Door het huishouden te ontleden en terug te brengen tot vijf mobiele inklapbare meubels onderzocht ik hoe het gevestigde gevoel van een thuis kan worden gecreëerd voor iemand die vaak moet verhuizen. De gecombineerde meubelset vormt een verplaatsbaar functioneel huishouden met alle basisfaciliteiten. Zo weegt de tijdelijkheid van het onderkomen minder zwaar omdat je in een handomdraai inpakt, verhuist en je opnieuw vestigt. Mits er een plek is om naartoe te gaan.
Leegstand op de kaart
En die plek is er: in Nederland staan honderduizenden verblijfsobjecten leeg, goed voor tientallen miljoenen vierkante meters onbenutte ruimte. Bijna de helft daarvan staat al langer dan een jaar leeg, maar de kennis hierover is versplinterd. Buren zien wel het pand dat in hun buurt stilletjes staat te verstoffen, maar een algemeen overzicht ontbreekt.
Met dit in ons achterhoofd ontwikkelde ik in samenwerking met Paco Pronk het online platform Wasted Spaces: een crowdsourced leegstandskaart op www.wastedspaces.org waar iedereen leegstaande panden kan vinden, melden en verifiëren.
Op deze wijze kunnen alle leegstaande panden toegankelijk en transparant worden samengevoegd in één kaart, zodat mensen hierop kunnen handelen en nieuwe initiatieven kunnen ontplooien. De kaart maakt de schaal van een anders abstract probleem zichtbaar en ontmoedigt daarmee verdere leegstand terwijl de aanpak ervan wordt gestimuleerd. Het biedt een duurzaam publiek instrument dat door gebruikers zelf onderhouden kan worden en stelt hen in staat om leegstand beter te controleren.
Stedelijk nomadisch bestaan
De combinatie van de online leegstandskaart en het mobiele huishouden faciliteert een nomadische leefwijze door de leegstaande stad. Het maakt het makkelijker om je als nomade te vestigen en te verplaatsen tussen leegstaande panden, omdat je via de kaart snel een nieuw onderkomen kunt vinden en je investeringen in tijd, energie en geld bij verhuizing niet verloren gaan. Met de openbaar beschikbare bouwtekeningen en de leegstandskaart kunnen nomaden op de korte termijn een aanzienlijk deel van de grootschalige leegstand weer in gebruik brengen.
Dit project is een constructief experiment dat een ander perspectief biedt in een schrijnende woningcrisis. Het presenteert ruimte als een schaars goed, de woningvoorraad als een gemeengoed en leegstand als een ruimtelijke grondstof. Meer dan het dicteren van een definitieve oplossing richt het project zich op een methodische hervorming van onze leefomgeving en het faciliteren van zeggenschap hierover.
An Urban Nomad is een open uitnodiging om onze positie ten aanzien van wonen, leegstand en eigenaarschap te heroverwegen. Een verhaal over de kansen die leegstand biedt wanneer we deze met andere ogen bekijken.
