Jongeren hebben betere ideeën dan een social media verbod
Wereldwijd is er groeiende aandacht voor het gebruik van sociale media door jongeren. Zo worden er leeftijdsgrenzen ingesteld om jongeren te weren van de platforms. Maar werkt verbieden in genormaliseerde handelingen? Binnen SpaceTeen kijken we naar betere designs — of alternatieven — voor sociale media: zowel óp als voorbij het scherm.
Deze alternatieven worden bedacht door jongeren en écht ontwikkelt en getest door ontwerpers en onderzoekers. Het doel is jongeren te helpen meer regie te krijgen in relatie tot sociale media. Want ook jongeren geven zelf aan dat ze sociale media niet alleen maar positief ervaren. Naast dat sociale media veel kan brengen voor jongeren, denk aan nieuwe connecties en inspiratie, zorgt het voor gebrek aan verbondenheid met andere jongeren en een gemis aan waardevolle tijdsbesteding.
Jongeren zijn zich vaak bewust van hun hoge schermtijd maar ervaren moeite daar iets aan te veranderen. Hoewel dit meestal komt door verslavende algoritmes achter de systemen, geven jongeren aan dat “het erbij hoort”, en dat ze “eigenlijk niks anders te doen hebben”. Het gebruik van sociale media vervult een rol in het vinden van prikkels en afleiding.
De aanpak om tot waardevolle oplossingen te komen
Binnen SpaceTeen staat co-creatie met de doelgroep centraal. SpaceTeen pakt deze maatschappelijke uitdaging aan met waardegedreven onderzoek, praktische ontwerpinterventies en brede samenwerking met het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en de publieke sector. Ons doel is om jongeren en de mensen om hun heen, te helpen de regie over hun aandacht en tijd terug te krijgen, terwijl ze volop kunnen blijven deelnemen aan de digitale samenleving. Door jongeren actief te betrekken bij het onderzoek en het ontwerpproces, ontwikkelen we interventies die niet alleen effectief zijn, maar ook aansluiten bij wat jongeren zelf aantrekkelijk en relevant vinden. Daarnaast is deze manier van onderzoeken en ontwerpen deel van de oplossing: we openen het gesprek met jongeren over hun eigen gedrag en de invloed van buitenaf. Waar we in het begin voornamelijk aan het luisteren waren, zijn we in staat om juist nu blikken en gedachtes te verruimen met ervaringen en behoeften van andere jongeren.
De samenwerking tussen verschillende partners en invalshoeken
SpaceTeen maakt deel uit van het programma Ontwerpkracht en Transities, dat wordt gefinancierd via de PPS-innovatieregeling van het Ministerie van Economische Zaken (TKI CLICKNL). Drie partijen werken met eigen invalshoek parallel aan het vraagstuk. Er wordt gekeken naar alternatieve sociale media (gebaseerd op Bright Patterns), het opbouwen van weerbaarheid tegen digitale druk, en naar fysieke alternatieven voor jongeren voorbij het scherm (door het ontwerpen van Third Places). Daarnaast wordt impact van alle interventies en ontwerpen getest door de lens van wetenschap. Op deze manier maakt SpaceTeen impact op drie gebieden: wetenschappelijk, sociaal, en economisch. Wetenschappelijk levert het project nieuwe inzichten op in hoe ontwerpkeuzes van sociale media het gedrag van jongeren beïnvloeden. Maatschappelijk helpt SpaceTeen jongeren meer grip te krijgen op hun socialmediagebruik en draagt het bij aan bewustwording over gezonde digitale gewoonten. Economisch onderzoekt het project samen met partners uit de creatieve industrie hoe verantwoord ontwerp kan leiden tot haalbare en schaalbare tools, interventies en digitale diensten die het welzijn van jongeren centraal stellen.
